تاريحتىڭ ۇزاق كوشىندە قازاق حالقى عانا تۋدىرا الاتىن, ەرەكشە دامىعان ونەر ءتۇرى - كۇي ونەرى. قازاقتىڭ قارا دومبىراسى, ونىڭ كومەيىنەن توگىلگەن قوڭىر كۇيى اتادان بالاعا ميراس بولىپ قالعان ۇلى دالامىزدىڭ اماناتىن, سالتىن, ءداستۇرىن جەتكىزۋشى.
كۇنى كەشە عانا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسىنىڭ كىتاپحاناسىندا جاس كۇيشى, كومپوزيتور, رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى عالامات بەيسەقوجانىڭ « ۇلى دالا تولعاۋى» اتتى كۇي كەشى ءوتتى.
ءىس-شارانى ەلباسى كىتاپحاناسى ديرەكتورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءامىرحان راحىمجانوۆ اشتى. ءوز سوزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسى تالانتتى جاستاردى قولداۋعا ارقاشان مۇددەلى ەكەنىن ايتتى. بۇل شارا قازاقستاندىق قوعامنىڭ رۋحاني جاڭارۋى – ءۇشىنشى جاڭعىرۋ مىندەتتەرى بارىسىندا ۇيىمداستىرىلدى. اتالمىش كەش جاستارعا ونەر مەن شەبەرلىكتى ناسيحاتتاي وتىرىپ, اۋەن مەن كۇيگە, رۋحانياتقا تولى قازاق ونەرىنە دەگەن ولاردىڭ قۇمارلىقتارىن ارتتىرۋعا باعىتتالاتىنىن جەتكىزدى.
كۇي كەشىنە قر ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى, پروفەسسور تۇرار الىپباەۆ قاتىسىپ, ءوز سوزىندە جاس ونەرپاز عالامات بەيسەقوجاعا كۇيشى رەتىندە اق تىلەگىن, ۇستازدىق جاناشىرلىق نيەتىن ءبىلدىردى.
مۋزىكاعا قۇمار, ونەرگە قۇشتار عالامات كومپوزيتور ءنۇرسات بەيسەقوجا اعاسىنا قاراپ بوي تۇزەپ, 6 جاسىنان باستاپ قولىنا دومبىرا ۇستاپ, كۇيلەردى ۇيرەنە باستاعان. 11 جاسىنان بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اۆتورلىق تۋىندىلارى «جەڭىس», «بابالار ارمانى», «ۇشقوڭىر», «ناۋرىز», «قاسقاراۋ», «جازعىتۇرى», «قوسباسار», «قورداي», «جاۋىنگەر», «ەسداۋلەت», «اتاعا ارناۋ» ت.ب. كۇيلەرىن جازدى. «قازاقتىڭ باس اقىنى», ۇلى ويشىل, اقىن, كومپوزيتور اباي قۇنانباي ۇلىنا ارناپ «اباي تولعاۋىن», داۋىلپاز اقىن, قولباسشى باتىر ماحامبەت وتەمىس ۇلىنا «ماحامبەت» كۇيىن شىعاردى. «اتادان مۇرا» كۇيى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا ارنالعان. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۋىن بيىك ۇستاپ, ەلىمىزدى ساياسي ساحنا تورىندە دامىعان الەم ەلدەرىمەن تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە ۇستاۋى, ۇلت ماقتانىشىنا اينالعان پاتشامىزدىڭ كورەگەندىلىگى جاس دارىننىڭ شىعارماشىلىعىنا شابىت قوسقانى انىق.
عالاماتتىڭ اۆتورلىق شىعارمالارىنداعى دومبىرا قاعىسىنان باتىس توكپە كۇيلەرىنىڭ سارىنىن, شەرتپە كۇيلەرىنەن جەتىسۋ ءداستۇرىن بايقايمىز. «اتادان مۇرا», «جاۋىنگەر», «قوسباسار» ت.ب. كۇيى اسقاقتاپ كەلىپ توگىلىپ, اساۋ مىنەز بايقاتسا, «بابالار ارمانى», «ۇشقوڭىر» كۇيلەرى فيلوسوفيالىق تەرەڭدىگىمەن, ليريكالىق كۇيىمەن جۇرەگىڭە جول تارتادى. كۇيشىنىڭ جەتكىزبەك ويى دومبىرانىڭ پەرنەسىنە باسىلىپ, قوس ىشەكتە شەرتىلىپ, اسەم اۋەنمەن تىڭدارماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرادى. ءار كۇي مازمۇنىنان كۇيشىمەن تىلدەسىپ, ايتپاق سىرىن تۇسىنەسىڭ. جاس دارىننىڭ ء«تۇسىنىپ تارتپاعان كۇيدە جان بولمايدى» دەۋىنىڭ ءوزى تەگىن ەمەس. قازىرگى تاڭدا عالاماتتىڭ 20-دان استام كۇيلەرى بار.
عالامات بەيسەقوجا رەسپۋبليكالىق احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى. رەسپۋبليكالىق «جاس دارىن» بايقاۋىنىڭ ء«داستۇرلى ونەر» نوميناتسياسى جۇلدەگەرى, جىل سايىن وتەتىن «ماحامبەت وقۋلارىنىڭ» باس جۇلدەگەرى. سونىمەن قاتار, سەمەي قالاسىندا وتكەن رەسپۋبليكالىق «اباي وقۋلارى» بايقاۋىنىڭ باس جۇلدەسى, احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى حالىقارالىق جاس ورىنداۋشىلار بايقاۋىنىڭ «قر حالىق ءارتىسى, مەملەكەتتىك سىيلىق لاۋرەاتى قارشىعا احمەدياروۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ» يەگەرى.
كەش بارىسىندا 50 كۇي شەرتىلىپ, اتالعان اۆتورلىق كۇيلەرىمەن بىرگە ايگىلى قازاق كومپوزيتورلارى: تاتتىمبەت قازانعاپ ۇلى, قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى, داۋلەتكەرەي شىعاي ۇلى, دينا نۇرپەيىسوۆا, احمەت جۇبانوۆ, قارشىعا احمەدياروۆ, ساكەن تۇرىسبەك ت.ب. كۇي ونەرىنىڭ حاس شەبەرلەرىنىڭ كۇيلەرى ورىندالدى.
كۇيدى جاي عانا مۋزىكالىق جانر دەسەك قاتەلەسەمىز. يدەيالىق-كوركەمدىك, مازمۇنى مەن سيپاتى جاعىنان دا سان قىرلى كۇردەلى شىعارما. كۇي-قازاقتىڭ جانسەرىگى, مۇڭداسى, سىرلاسى. كۇيدىڭ عاجاپتىعى ءوزىڭ باستان كەشىرىپ وتىرعان ءومىردىڭ ءمان-ماڭىزىن ۇقتىرادى. كۇي ويعا جەتەلەيدى, جاقسىلىققا, ىزگىلىككە ۇمتىلدىرادى. قازاقتىڭ زاڭعار جازۋشىسى مۇحتار اۋەزدىڭ «جالپى مۋزىكا اتاۋلى نارسە ەلدىڭ سەزىم بايلىعى مەن ىشكى جاراتىلىس قالپىن بىلدىرەتىن بولسا, سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ تولعاۋلى, ەڭ تەرەڭ سىرلىسى-كۇي» دەگەن ويتولعامىنان كۇيدىڭ جاۋاپتى مىندەتىن كورەمىز. كۇي ونەرىنىڭ فيلوسوفيالىق تەرەڭدىگىن ايتپاق ويىمەن, جەتكىزبەك سىرىمەن باعامدايمىز.
تاريحىمىزدان باستاۋ الار مادەني مۇرامىزدى جەتكىزۋدىڭ ءتۇپ تامىرى ۇلتتىق كودىمىزدى ناسيحاتتاۋ. ۇلت رۋحانياتىن جاڭعىرتار, ۇلتتى ۇيىستىرار مادەنيەتىمىزدىڭ دامۋىنا تامشىداي ۇلەس قوسۋ ءار ازاماتتىڭ ۇلت الدىنداعى پارىزى. ونەرگە قۇلاش ۇرىپ, قانات قاققان, ۇلت ونەرىن ۇلىقتار عالامات بەيسەقوجاعا اق جول تىلەپ, الەم ساحناسىندا قازاقتىڭ كۇي ونەرىن كۇللى الەمگە ءماشھۇر ەتىپ تانىتسىن دەگەن تىلەكتەمىز.
جانات ارناگۋل
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى